Easter, also called Pascha, is the most important religious feast in the Christian liturgical year.[1]
It celebrates the resurrection of Jesus, which Christians believe occurred on the third day after his crucifixion around AD 33. Many non-religious cultural elements have become part of the holiday, and those aspects are often celebrated by many Christians and non-Christians alike.
Easter also refers to the season of the church year called Eastertide or the Easter Season. Traditionally the Easter Season lasted for the forty days from Easter Day until Ascension Day but now officially lasts for the fifty days until Pentecost. The first week of the Easter Season is known as Easter Week or the Octave of Easter.
Easter is termed a moveable feast because it is not fixed in relation to the civil calendar. Easter falls at some point between late March and late April each year (early April to early May in Eastern Christianity), following the cycle of the moon. After several centuries of disagreement, all churches accepted the computation of the Alexandrian Church (now the Coptic Church) that Easter is the first Sunday after the first fourteenth day of the moon (the Paschal Full Moon) that is on or after March 21 (the ecclesiastical spring, or vernal, equinox).
Easter is linked to the Jewish Passover not only for much of its symbolism but also for its position in the calendar. The Last Supper shared by Jesus and his disciples before his crucifixion is generally thought of as a Passover meal, based on the chronology in the Synoptic Gospels (Matthew 26:17; Mark 14:12; Luke 22:7). The Gospel of John, however, speaks of the Jewish elders not wanting to enter the hall of Pilate in order “that they might eat the Passover”, implying that the Passover meal had not yet occurred (John 18:28; John 19:14).[2] Thus, John places Christ’s death at the time of the slaughter of the Passover lamb, which would put the Last Supper slightly before Passover, on 14 Nisan of the Bible’s Hebrew calendar.[3] According to The Catholic Encyclopedia, “In fact, the Jewish feast was taken over into the Christian Easter celebration.”
Wielkanoc (Pascha, Niedziela Wielkanocna) – najstarsze i najważniejsze święto chrześcijańskie upamiętniające zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa, obchodzone przez wszystkie wyznania chrześcijańskie. Poprzedzający ją tydzień, stanowiący okres wspominania najważniejszych dla wiary chrześcijańskiej wydarzeń, nazywany jest Wielkim Tygodniem. Ostatnie trzy doby tego tygodnia: Wielki Czwartek (wieczór), Wielki Piątek, Wielka Sobota i Niedziela Zmartwychwstania znane są jako Triduum Paschalne (Triduum Paschale). Co prawda każda niedziela jest w chrześcijaństwie pamiątką zmartwychwstania Chrystusa, ale Wielka Niedziela jest pamiątką najbardziej uroczystą.
Podczas soboru nicejskiego w 325 roku ustalono, że będzie się ją obchodzić w pierwszą niedzielę po pierwszej wiosennej pełni Księżyca. Ta skomplikowana zasada jest w istocie przełożeniem na solarny w swej naturze kalendarz juliański konkretnej daty 15 Nisan z religijnego kalendarza hebrajskiego, który jest kalendarzem lunarno-solarnym. Data 15 Nisan wyznacza w kalendarzu hebrajskim początek święta Paschy, wokół którego działy się wydarzenia zbawcze. Wielkanoc jest więc świętem ruchomym: może wypaść najwcześniej 22 marca, zaś najpóźniej 25 kwietnia. Z datą Wielkanocy powiązany jest termin większości ruchomych świąt ogólnochrześcijańskich i katolickich, m.in.: Środa Popielcowa, Wielki Post, Triduum Paschalne, Wniebowstąpienie Pańskie, Zesłanie Ducha Świętego, Boże Ciało i inne. Po wprowadzeniu kalendarza gregoriańskiego znów pojawiły się odmienności: w prawosławiu Wielkanoc obchodzi się bowiem zgodnie z kalendarzem juliańskim. Ostatnio niektóre środowiska chrześcijańskie postulują ustanowienie Wielkanocy, jako święta stałego. Wiemy bowiem dzisiaj, że Jezus mógł zostać ukrzyżowany 7 kwietnia 30 roku, lub – co znacznie mniej prawdopodobne – 3 kwietnia 33 roku. W związku z tym znamy prawdopodobna datę zmartwychwstania, to jest 9 kwietnia 30 roku. Kwestia ta była przedmiotem obrad II Soboru Watykańskiego. 
Wielka Niedziela jest pierwszym dniem wielkanocnego okresu świątecznego zwanego oktawą wielkanocną. Okres Wielkanocny rozpoczyna się Wigilią Wielkanocną. Czas Wielkanocnej radości trwa w liturgii 50 dni i kończy się niedzielą Zesłania Ducha Świętego. W 40-tym dniu (czwartek) obchodzona jest uroczystość Wniebowstąpienia Pana Jezusa (Dekretem Kongregacji ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów z dnia 4 marca 2003 r. katolicy w Polsce od roku 2004 obchodzą święto Wniebowstąpienia w siódmą niedzielę po Wielkanocy).
Z obchodami świąt wielkanocnych związanych jest wiele zwyczajów ludowych (z których część wywodzi się ze starosłowiańskiego święta Jarego): śniadanie wielkanocne, pisanki, święcone, śmigus-dyngus, dziady śmigustne, Rękawka, Emaus, walatka, z kurkiem po dyngusie, Siuda Baba, wieszanie Judasza, pogrzeb żuru i śledzia, pucheroki, palma wielkanocna, Jezusek Palmowy.
Polska Wielkanoc
Święta Zmartwychwstania Pańskiego, zwane też Świętami Wielkanocnymi to najważniejszy moment w rocznym cyklu liturgicznym Kościoła. Zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa jest najistotniejszym wydarzeniem, podstawą całego chrześcijaństwa, świadectwem zwycięstwa, triumfu życia nad śmiercią.
Pierwsi chrześcijanie, wywodząc się z wyznawców mozaizmu i z kręgu kultury judaistycznej nie odrzucili żydowskiego układu roku, podzielonego na tygodnie i święta synagogalne.
Największe święto żydowskie – Paschę, uznawali wszyscy za zapowiedź Paschy (Wielkanocy). Społeczność chrześcijańska czciła dzień zmartwychwstania Chrystusa już w najwcześniejszych czasach, przed rozproszeniem apostołów, niosących ewangeliczną naukę do różnych części świata.
Święta Wielkanocne Kościół obchodził już uroczyście w II wieku.
Obchody corocznej pamiątki zmartwychwstania poprzedzone są okresem przygotowań zwanym Wielkim Postem.
Cykl czterdziestodniowego Wielkiego Postu rozpoczyna Środa Popielcowa tzw. Popielec.
Ksiądz w tym dniu posypuje wiernym głowy odrobiną popiołu, uzyskanego ze spalonych ubiegłorocznych gałązek palmowych. Przyjęcie popiołu oznacza pokorne uznanie słabości ludzkiej oraz gotowość wewnętrznego odrodzenia.
Post jest czasem, który ma ułatwić wiernym spotkanie z łaską Boga, uczyć wewnętrznej dyscypliny i opanować pragnienia.
W okresie wielkopostnym modlitwa osobista i wspólnotowa przybiera specyficzne formy, związane z męką Jezusa. Kilkaset lat liczy zwyczaj odprawiania nabożeństwa Drogi Krzyżowej. Nabożeństwo to upamiętnia przejście ulicami Jerozolimy Chrystusa niosącego krzyż. Droga Krzyżowa, zwyczajowo odprawiana w piątki, polega na rozważaniu Męki Pańskiej z jednoczesnym przemierzaniem symbolicznej trasy, wytyczonej czternastoma krzyżami obrazującymi poszczególne epizody opisane w Ewangelii.
Temat męki i śmierci Chrystusa podejmują również Gorzkie Żale – nabożeństwo rdzennie polskie, odprawiane w niedziele Wielkiego Postu. Nabożeństwo rozpoczyna pieśń o charakterze pobudki, wzywająca wiernych do głębokiego przeżywania ofiary krzyżowej Jezusa; składa się z trzech części, z których każda zawiera trzy pieśni, wprowadzane krótkim podaniem intencji. Wielki Post to czas, w którym organizowane są rekolekcje i przedstawienia misteryjne.
Ostatni tydzień Wielkiego Postu rozpoczyna Niedziela Palmowa, która przypomina o triumfalnym wjeździe Chrystusa do Jerozolimy. Tego dnia święci się w kościele kupione lub własnoręcznie zrobione palemki wielkanocne. Są to zazwyczaj wierzbowe lub bukszpanowe gałązki, które przyozdabia się kolorowymi, suchymi kwiatkami i wstążeczkami. Dawniej wierzono, że palma wielkanocna będzie chronić ludzi, zwierzęta, domy i pola przed czarami, ogniem i wszelkim złem. W niektórych rejonach Polski do dzisiaj przygotowuje się okazałe, kilkumetrowe palmy. Szczególnie piękne są palmy góralskie i kurpiowskie.
Wielki Tydzień był czasem porządkowania domów ale i własnego wnętrza poprzez liczne posty i umartwienia. Święcono wodę i ogień, przygotowywano jaja wielkanocne. Podczas wielkotygodniowych nabożeństw wierni rozpamiętywali wydarzenia z ostatnich dni życia Chrystusa. Tak dzieje się również dziś.
W Wielki Czwartek milkną dzwony kościelne, by odezwać się ponownie w Wielką Sobotę. W katedrach biskupi święcą w tym dniu oleje, potrzebne przy udzielaniu sakramentu chrztu, bierzmowania i sakramentu chorych. W pozostałych świątyniach odprawiana jest Msza Wieczerzy Pańskiej. Po liturgii Słowa następuje obrzęd obmycia nóg dwunastu chłopcom lub dojrzałym mężczyznom. Odziany na biało kapłan polewa wodą ich stopy i ociera ręcznikiem. Gest ten symbolizuje czynne włączenie się w Bożą miłość i odnosi się do przykazania miłości bliźniego. Liturgia Eucharystyczna Wielkiego Czwartku upamiętnia moment ustanowienia Najświętszego Sakramentu – przeistoczenia chleba i wina w Ciało i Krew Chrystusa. Po uroczystej Komunii świętej wiernych najświętszy Sakrament zostaje przeniesiony do tzw. kaplicy adoracji, a przy tabernakulum gaśnie wieczna lampka.
Dawniej w Wielki Czwartek młodzi chłopcy święcili „topienie Judasza”, czyli słomianą kukłę odzianą w łachy wrzucali do rzeki i ciskali w nią grudami błota i kamieniami. Dziewczęta zaś o zmroku udawały się do najbliższej bieżącej wody by się w niej wykąpać. Wierzono bowiem, że woda w Wielki Czwartek nabierała niezwykłej mocy przysparzania dziewczętom gładkości.
Wielki Piątek poświęcony jest przeżyciom, związanym z męką i śmiercią Chrystusa. W tym dniu obowiązuje wiernych zachowanie ścisłego postu. W Wielki Piątek nie odprawia się Mszy świętej, a odczytuje się wiernym obszerny opis męki Chrystusa, po którym następuje adoracja krzyża. W Wielki Piątek gotuje się jaja na twardo, a później maluje się je, skrobie wzory lub okleja. Takimi pisankami
można grać „w bitki”, czyli uderzać swoim jajkiem w jako kolegi. Wygrywa ten, czyje jajko się nie zbije.
W Wielką Sobotę przez cały dzień trwa adoracja Chrystusa złożonego do grobu. Przygotowuje się tego dnia Święconkę, czyli małe porcje pokarmów, które znajdą się później na świątecznym stole. Święconkę włożoną do koszyczka ozdobionego zielonymi listkami i białymi serwetkami zanosi się do kościoła, aby ksiądz pobłogosławił. W wielkanocnej Święconce znaleźć można oczywiście jaja, które są symbolem początku i źródłem życia, chleb, wędlinę, sól, pieprz, czasem ciasto.
Niedziela Wielkanocna jest radosnym, długo oczekiwanym dniem, który spędza się w rodzinnym gronie. Dzień ten rozpoczyna poranna Msza święta zwana Rezurekcją, którą poprzedza uroczysta procesja z Najświętszym Sakramentem wokół kościoła. Po porannej Mszy spożywa się świąteczne śniadanie, w trakcie którego członkowie rodziny składają sobie życzenia, dzieląc się święconym jajkiem. Wśród smakołyków na świątecznym stole nie może zabraknąć wielkanocnych baranków i zajączków wykonanych z cukru, masła lub upieczonych z ciasta oraz wielkanocnych bab i mazurków.
Drugi dzień Świąt czyli Poniedziałek Wielkanocny, zwany także lanym poniedziałkiem przynosi najwięcej śmiechu i zabawy dzieciom. Tego dnia bowiem chłopcy i dziewczęta oblewają się wodą. Ta wielkanocna kąpiel to śmigus-dyngus. Trudno dziś powiedzieć jaki był sens zwyczaju oblewania się wodą. Prawdopodobnie chodziło tu o akt oczyszczenia i wzmocnienia sił rozrodczych. Dlatego w tym dniu pozwólmy chociażby skropić się wodą.
źródła : – http://himalman.wordpress.com/ – http://www.pmkamsterdam.nl/PL/Czytelnia/Wielkanoc.htm – http://abulinka.blox.pl/html
** zapraszam na relacje z wypraw polskich himalaistów.
Comments (5) 
himalman
Irish Traveler